Ogólne zdrowie

Dieta ketogeniczna i hiperandrogenizm u kobiet z zespołem policystycznych jajników: metaanaliza

Zespół policystycznych jajników metabolicznych (PMOS; dawniej zespół policystycznych jajników [PCOS]) jest powszechnie związany z hiperandrogenizmem, otyłością i insulinoopornością. Naukowcy przeprowadzili systematyczny przegląd i metaanalizę, aby określić, czy diety ketogeniczne poprawiają wyniki hormonalne, metaboliczne i reprodukcyjne u kobiet z PMOS i nadwagą lub otyłością.

Autorzy przeszukali pięć głównych baz danych do 1 marca 2025 roku i uwzględnili 11 badań (4 randomizowane badania kontrolowane i 7 badań przed i po interwencji) z udziałem dorosłych kobiet z PMOS i BMI ≥25 kg/m². Interwencje obejmowały diety ketogeniczne o bardzo niskiej kaloryczności (VLCKD), diety ketogeniczne o niskiej kaloryczności (LCKD) oraz zmodyfikowane protokoły ketogeniczne.

Interwencje dietetyczne zazwyczaj ograniczały spożycie węglowodanów do ≤50 g/dzień, a czas trwania interwencji wahał się od około 6 do 24 tygodni. Wyniki obejmowały hormony rozrodcze, markery hiperandrogenizmu, pomiary antropometryczne i parametry metaboliczne.

Wyniki / Kluczowe ustalenia

Markery hiperandrogenizmu:

• Całkowity testosteron (TT) znacząco zmniejszył się w różnych badaniach (n=290; średnia różnica [MD] -0.35).
• Stężenie globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG) znacznie wzrosło (n=144; MD +19.50).
• Stężenie wolnego testosteronu (FT) nie uległo w sumie istotnemu zmniejszeniu.

Wyniki hormonalne:

• Stężenie hormonu luteinizującego (LH) znacząco spadło (n=275; MD -3.48).
• Stosunek LH/FSH uległ znacznemu zmniejszeniu (n=275; MD -0.99).
• Stężenie hormonu folikulotropowego (FSH) nie wzrosło istotnie statystycznie.

Wyniki badań randomizowanych:

• W czterech RCT diety ketogeniczne powodowały istotnie większą redukcję całkowitego testosteronu niż interwencje kontrolne, w tym dieta śródziemnomorska i leczenie farmakologiczne (SMD -0.284; p=0.031).

Skład ciała i wyniki metaboliczne:

• Wskaźniki BMI, obwód talii, stosunek talii do bioder i masa tkanki tłuszczowej znacząco spadły.
• Stężenie glukozy na czczo, stężenie insuliny na czczo oraz wskaźnik HOMA-IR uległy znacznej poprawie.
• Całkowity poziom cholesterolu i trójglicerydów znacznie spadł.
• Poziom cholesterolu HDL wzrósł nieznacznie, natomiast poziom cholesterolu LDL nie zmienił się znacząco.

Wyniki reprodukcyjne (wyniki jakościowe):

• Wiele badań wykazało poprawę regularności menstruacji, owulacji i wyników związanych z płodnością.
• U niektórych uczestniczek po dłuższym okresie braku miesiączki nastąpiła ponowna miesiączka, a w kilku badaniach odnotowano poprawę wskaźników owulacji i ciąż samoistnych.

Co istotne, analizy metaregresji wykazały, że spadek całkowitego testosteronu nie był istotnie związany ze zmianami BMI, insulinoopornością na czczo, czasem trwania interwencji ani stosunkiem LH/FSH. Sugeruje to, że ketoza może wywierać wpływ na funkcję jajników wykraczający poza ten, który można przypisać wyłącznie utracie masy ciała lub poprawie wrażliwości na insulinę.

Wniosek

Niniejsza metaanaliza sugeruje, że diety ketogeniczne mogą zmniejszać hiperandrogenizm i poprawiać zdrowie metaboliczne u kobiet z PCOS/PMOS oraz nadwagą lub otyłością. Odkrycia te wskazują również na możliwość, że ketoza może wpływać na funkcję jajników w sposób wykraczający poza samą utratę masy ciała. Ponieważ jednak dowody są niejednorodne i w dużej mierze pochodzą z małych badań, konieczne są większe, randomizowane badania kontrolowane, aby potwierdzić te efekty i wyjaśnić leżące u ich podstaw mechanizmy.