Dieta ketogeniczna może wydawać się stosunkowo nowym podejściem do żywienia, ale jej początki sięgają ponad wieku. Opracowana w latach 1920. XX wieku jako metoda leczenia padaczki, dieta miała naśladować niektóre efekty metaboliczne postu, jednocześnie eliminując potrzebę długotrwałego postu.
Chociaż dieta ketogeniczna jest nadal stosowana w leczeniu padaczki i badana pod kątem innych schorzeń, obecnie wiele osób stosuje dietę ketogeniczną w celu utraty wagi, kontrolowania poziomu cukru we krwi i osiągania innych celów zdrowotnych.
Jak dieta opracowana na epilepsję stała się jedną z najpowszechniej uznanych metod odżywiania niskowęglowodanowego? Przyjrzyjmy się historii diety ketogenicznej i ewolucji jej stosowania na przestrzeni ostatniego stulecia.
Wczesne początki: post
Podczas długotrwałego postu organizm zaczyna w większym stopniu polegać na zgromadzonym tłuszczu jako źródle energii, a wątroba produkuje ketony jako alternatywne źródło paliwa. Chociaż procesy metaboliczne związane z tym procesem nie były wówczas znane, post był stosowany w celach terapeutycznych już około 500 r. p.n.e.
Oto kilka historycznych przykładów stosowania postu jako metody leczenia:
- Starożytni greccy lekarze stosowali post w celu leczenia chorób.
- Hipokrates odnotował post jako jedyną metodę leczenia padaczki i leczenia napadów padaczkowych/kontroli napadów.
- Benjamin Franklin powiedział: „Najlepszym ze wszystkich leków jest odpoczynek i post”.
- Mark Twain napisał: „Mała głód może naprawdę zdziałać więcej dla przeciętnego chorego człowieka niż najlepsze lekarstwa i najlepsi lekarze. Nie mam na myśli ograniczonej diety; Mam na myśli całkowitą abstynencję od jedzenia przez jeden lub dwa dni.
- Zanim odkryto insulinę, w leczeniu cukrzycy typu 1 i typu 2 stosowano post.
- W 1922 roku osteopata Hugh Conklin pościł u kilkorga dzieci chorych na padaczkę przez okres do 25 dni, podając im jedynie niewielką ilość płynów.
Narodziny diety ketogenicznej: An Alternatywa Leczenie padaczki
Na początku lat dwudziestych XX wieku dr Russell Wilder z Kliniki Mayo rozpoczął badania nad tym, czy dieta może przynieść niektóre z korzystnych efektów postu bez konieczności długotrwałego objadania się u osób z padaczką. Opracował dietę wysokotłuszczową o bardzo niskiej zawartości węglowodanów, która powodowała ketozę i w 1921 roku ukuł termin „dieta ketogeniczna”.
Dieta ketogeniczna okazała się skuteczna u wielu osób z padaczką i stała się powszechnie stosowaną metodą leczenia, szczególnie u dzieci. Jednak wraz z pojawieniem się nowych leków przeciwpadaczkowych w latach 1930. i 1940. XX wieku, terapia dietetyczna była rzadziej stosowana, ponieważ leki były łatwiejsze do przepisania i stosowania.
Odrodzenie diety ketogenicznej
Chociaż dieta ketogeniczna stała się mniej popularna w leczeniu padaczki po wprowadzeniu leków przeciwpadaczkowych, zainteresowanie ograniczeniem węglowodanów nadal rosło w innych celach. Począwszy od lat 1970. XX wieku diety niskowęglowodanowe zyskały znaczną popularność w odchudzaniu, a dieta ketogeniczna z czasem odżyła jako metoda leczenia padaczki.
Oto kilka kluczowych wydarzeń, które pomogły ponownie zwrócić uwagę na diety niskowęglowodanowe i ketogeniczne:
- 1972: Kardiolog dr Robert Atkins publikuje Rewolucja dietetyczna doktora Atkinsa, która popularyzuje niskowęglowodanową dietę odchudzającą. Chociaż dieta Atkinsa nie jest tym samym, co terapeutyczna dieta ketogeniczna, książka ta wprowadza miliony ludzi w świat ograniczenia spożycia węglowodanów.
- 1980: Lekarz i badacz dr Stephen Phinney publikuje badania dotyczące stosowania diet ketogenicznych o bardzo niskiej zawartości węglowodanów u osób otyłych i sportowców wytrzymałościowych. Jego badania przyczyniają się do pogłębienia wiedzy naukowej na temat tego, w jaki sposób ludzie adaptują się do ograniczenia węglowodanów i ketozy żywieniowej.
- 1993: NBC Dateline Film opowiada historię Charliego Abrahamsa, chłopca, którego ciężka epilepsja uległa znacznej poprawie po rozpoczęciu stosowania diety ketogenicznej w szpitalu Johns Hopkins. Jego ojciec, hollywoodzki producent Jim Abrahams, zakłada Fundację Charliego, aby zwiększyć świadomość na temat ketogenicznej terapii epilepsji.
- 1997: Historia Charliego Abrahamsa stała się inspiracją dla filmu telewizyjnego Po pierwsze nie szkodzić, z Meryl Streep w roli głównej. Film ten przybliża opinii publicznej dietę ketogeniczną jako metodę leczenia padaczki lekoopornej.
- Lata 1990. i 2000. XX wieku: Diety niskowęglowodanowe zyskują coraz większą popularność w odchudzaniu, częściowo dzięki nowym wydaniom książek dr. Atkinsa i rosnącemu zainteresowaniu opinii publicznej alternatywami dla konwencjonalnych diet niskotłuszczowych. Naukowcy rozpoczynają również prowadzenie większej liczby badań klinicznych, badających wpływ ograniczenia węglowodanów na masę ciała i zdrowie metaboliczne.
- 2010: Zainteresowanie naukowców i opinii publicznej dietami ketogenicznymi wykracza poza epilepsję i odchudzanie. Naukowcy zaczynają badać ich potencjalną rolę w cukrzycy typu 2, zaburzeniach neurologicznych, nowotworach i innych schorzeniach, a dieta ketogeniczna zyskuje coraz większą popularność dzięki książkom, podcastom, mediom społecznościowym i społecznościom internetowym.
Dieta ketonowa dzisiaj
Obecnie diety ketogeniczne stosuje się w celu utraty wagi, kontroli poziomu cukru we krwi oraz w sprawdzonych zastosowaniach terapeutycznych, np. w leczeniu padaczki lekoopornej, a także w nowych zastosowaniach w chorobach neurodegeneracyjnych, zaburzeniach psychicznych i nowotworach, jak również w innych obszarach terapeutycznych.
Jednocześnie naukowcy nadal badają, kto może odnieść największe korzyści ze stosowania diet ketogenicznych, jak różne podejścia wpływają na zdrowie w dłuższej perspektywie oraz jakie są ich ograniczenia i potencjalne zagrożenia.
Minęło ponad sto lat od opracowania diety ketogenicznej, a nasza wiedza na temat jej potencjalnych zastosowań ciągle się rozwija.
