Kanker, endocrien

Een gerandomiseerde fase II-studie met gemcitabine, nab-paclitaxel en cisplatine, al dan niet in combinatie met een medisch begeleid ketogeen dieet, voor patiënten met gemetastaseerde alvleesklierkanker.

Pancreatisch ductaal adenocarcinoom (PDAC) is een zeer dodelijke vorm van kanker met beperkte behandelingsmogelijkheden, met name in het gemetastaseerde stadium. Er is steeds meer belangstelling voor metabole therapieën zoals ketogene diëten, die koolhydraten beperken en de hoeveelheid ketonlichamen zoals bèta-hydroxybutyraat (BHB) verhogen. Preklinische studies suggereren dat ketogene diëten mogelijk gebruikmaken van metabole kwetsbaarheden in pancreastumoren en de effectiviteit van chemotherapie kunnen verbeteren.

Deze gerandomiseerde fase II-screeningstudie omvatte 32 patiënten met gemetastaseerd pancreascarcinoom (PDAC) die nog geen behandeling hadden ondergaan. De deelnemers werden gerandomiseerd om gemcitabine, nab-paclitaxel en cisplatine te ontvangen in combinatie met ofwel een medisch begeleid ketogeen dieet (MSKD) ofwel een normaal dieet. Patiënten die aan de ketogene interventiegroep waren toegewezen, ontvingen op afstand voedingsadvies en ketonenmonitoring om de BHB-waarden tussen 0.5 en 3.0 mmol/L te houden. Progressievrije overleving was het primaire eindpunt, met algehele overleving, veiligheid, metabole markers, veranderingen in het microbioom en kwaliteit van leven als secundaire uitkomsten.

Resultaten:

Ketose en therapietrouw

• In de MSKD-groep bereikten 15 van de 16 patiënten op een bepaald moment tijdens het onderzoek nutritionele ketose.
• Het mediane percentage dagen in ketose bedroeg 39.4%, met een gemiddelde BHB-waarde van 0.49 mmol/L.

Progressievrije overleving (PFS) en Algemene overleving (OS)

• De mediane progressievrije overleving (PFS) was 8.5 maanden in de MSKD-groep versus 6.2 maanden in de controlegroep.
• De mediane overlevingstijd bedroeg 13.7 maanden in de MSKD-groep, vergeleken met 10.2 maanden in de niet-MSKD-groep.

Tumorreactie

• Bij 68.8% van de MSKD-patiënten trad een gedeeltelijke respons op, vergeleken met 31.2% in de controlegroep.

Metabolische veranderingen

• Patiënten die het ketogene dieet volgden, hadden na verloop van tijd lagere glucosewaarden en een grotere daling van de HbA1c-waarde dan de controlegroep.
• Het gewicht bleef stabiel in de MSKD-groep gedurende de eerste behandelingscycli.

Effecten van het microbioom

• De MSKD-groep vertoonde een verrijking van potentieel gunstige darmbacteriën zoals Akkermansia muciniphila, Intestinimonas butyriciproducensen  Streptococcus thermophilus.

Veiligheid en levenskwaliteit

• De bijwerkingen die verband hielden met het dieet waren mild en omvatten vermoeidheid, constipatie en verminderde eetlust.
• De frequentie van ernstige bijwerkingen als gevolg van chemotherapie was vergelijkbaar tussen de groepen.
• De scores voor de kwaliteit van leven bleven stabiel in de groep die het ketogeen dieet volgde, zonder significante achteruitgang tijdens de behandeling.
• Conclusie

In deze gerandomiseerde fase II-screeningstudie bleek een medisch begeleid ketogeen dieet haalbaar en goed verdraagbaar bij patiënten met gemetastaseerde alvleesklierkanker die chemotherapie ondergingen. Hoewel de studie niet was opgezet om definitieve uitkomsten te kunnen vaststellen, vertoonden patiënten na de ketogene interventie een trend naar een verbeterde progressievrije en algehele overleving zonder toegenomen toxiciteit of verminderde kwaliteit van leven. Deze bevindingen ondersteunen verder onderzoek naar ketogene metabole therapie als aanvulling op de standaardbehandeling van alvleesklierkanker in grotere, voldoende krachtige klinische studies.