ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΜΕΝΟ BY FRANZISKA SPRITZLER, RD, CDCES
Πριν από πενήντα χρόνια, η πάθηση που γνωρίζουμε τώρα ως Στεατωτική Νόσος του Ήπατος που Σχετίζεται με τη Μεταβολική Δυσλειτουργία (MASLD) δεν είχε καν όνομα. Το 1986, αναγνωρίστηκε ως μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD), ένας όρος που παρέμεινε σε χρήση μέχρι το 2023, όταν και ενημερώθηκε σε MASLD για να αντικατοπτρίζει καλύτερα τους υποκείμενους μεταβολικούς παράγοντες.
Σήμερα, η MASLD επηρεάζει περίπου το 38% των ενηλίκων και το 7-14% των παιδιών και των εφήβων, και εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, αναμένεται ότι περισσότεροι από τους μισούς ενήλικες θα έχουν την πάθηση έως το 2040.
Αυτή η αύξηση της λιπώδους νόσου του ήπατος αντικατοπτρίζει πιστά την επιδημία της παχυσαρκίας. Ίσως ήδη γνωρίζετε ότι μια καλά σχεδιασμένη κετογονική δίαιτα μπορεί να υποστηρίξει την υγιή απώλεια βάρους. Ποιες είναι όμως οι επιπτώσεις της στο λιπώδες ήπαρ;
Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά σε όσα δείχνουν οι έρευνες. Αλλά πρώτα, θα διερευνήσουμε τι είναι η MASLD και γιατί είναι σημαντική.
Τι είναι το MASLD;
Η MASLD είναι η συσσώρευση περίσσειας λίπους στο ήπαρ – γνωστή ως ηπατική στεάτωση – που εμφανίζεται σε άτομα που καταναλώνουν λίγο ή καθόλου αλκοόλ. Συνδέεται στενά με την αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλα σημάδια μεταβολικής δυσλειτουργίας, όπως αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και κεντρική παχυσαρκία (που μεταφέρει περίσσεια λίπους γύρω από την κοιλιά).
Η πάθηση συχνά ανακαλύπτεται κατά την απεικόνιση, όπως σε υπερηχογράφημα, συνήθως μετά από αυξημένα ηπατικά ένζυμα (ALT και AST) σε αιματολογικές εξετάσεις ρουτίνας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί βιοψία ήπατος για την αξιολόγηση της φλεγμονής ή της ίνωσης.
Ενώ η MASLD είναι συχνά σιωπηλή και δεν οδηγεί πάντα σε σοβαρές επιπλοκές, μπορεί να εξελιχθεί σε μια πιο σοβαρή μορφή που ονομάζεται MASH (Στεατοηπατίτιδα που σχετίζεται με τη μεταβολική δυσλειτουργία), όπου αναπτύσσεται φλεγμονή του ήπατος παράλληλα με τη συσσώρευση λίπους. Η MASH αυξάνει τον κίνδυνο ίνωσης, κίρρωσης και ηπατικής ανεπάρκειας.
Ένας από τους βασικούς παράγοντες της MASLD είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία προάγει την απελευθέρωση λιπαρών οξέων στην κυκλοφορία του αίματος και ενθαρρύνει τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.
Γιατί, λοιπόν, η λιπώδης νόσος του ήπατος έχει γίνει τόσο συχνή; Η απάντηση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στα σύγχρονα διατροφικά πρότυπα.
Προγράμματα οδήγησης του Λιπώδες ήπαρ Νόσος
Υπάρχουν τρία κύριος οδηγοί της NAFLD:
#1: Φρουκτόζη
Η φρουκτόζη δεν συμβάλλει μόνο στην υψηλότερη πρόσληψη υδατανθράκων, στην αυξημένη γλυκόζη στο αίμα και στα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης. Παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη λίπους στο ήπαρ. Μάλιστα, ορισμένοι ερευνητές έχουν περιγράψει τη φρουκτόζη ως «όπλο μαζικής καταστροφής» όσον αφορά τη λιπώδη νόσο του ήπατος.
Σε αντίθεση με τη γλυκόζη, η οποία χρησιμοποιείται από τα κύτταρα σε όλο το σώμα, η φρουκτόζη μεταβολίζεται στο ήπαρ, όπου μετατρέπεται σε τριγλυκερίδια που μπορούν να συσσωρευτούν και να συμβάλουν στη λιπώδη διήθηση του ήπατος. Πολλαπλές μελέτες δείχνουν ότι η υψηλή πρόσληψη φρουκτόζης - ιδιαίτερα με τη μορφή ζαχαρούχων ποτών - συμβάλλει στη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.
Τι γίνεται όμως με τα φρούτα; Ενώ τα φρούτα περιέχουν φρουκτόζη, οι ποσότητες είναι συνήθως μικρές, εκτός αν τρώτε μεγάλες ποσότητες φρούτων υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, όπως ώριμες μπανάνες. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη, το οποίο βρίσκεται συνήθως σε αναψυκτικά, ζαχαρούχα ποτά και επεξεργασμένα τρόφιμα. Η μείωση του σιροπιού καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για τη μείωση του λίπους στο ήπαρ.
#2: Παχυσαρκία και Αντίσταση στην Ινσουλίνη
Οι ίδιοι διατροφικοί παράγοντες που συμβάλλουν στο λιπώδες ήπαρ παίζουν επίσης κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη της παχυσαρκίας. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες προάγουν την αντίσταση στην ινσουλίνη, μια πάθηση που αποτελεί τη βάση όχι μόνο της παχυσαρκίας, αλλά και του διαβήτη τύπου 2 και της MASLD.
Η αντίσταση στην ινσουλίνη εμφανίζεται όταν τα κύτταρα του σώματος γίνονται λιγότερο ευαίσθητα στις επιδράσεις της ινσουλίνης. Σε απάντηση, το πάγκρεας παράγει περισσότερη ινσουλίνη για να διατηρεί υπό έλεγχο το σάκχαρο στο αίμα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό οδηγεί σε χρόνια αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης ή υπερινσουλιναιμία, η οποία επιδεινώνει περαιτέρω την αντίσταση στην ινσουλίνη.
Η ινσουλίνη είναι μια ορμόνη που προάγει την αποθήκευση λίπους και όταν τα επίπεδα παραμένουν υψηλά, γίνεται πολύ πιο εύκολο να πάρετε βάρος, ιδιαίτερα με τη μορφή σπλαχνικού λίπους. Αυτός ο τύπος λίπους συσσωρεύεται γύρω από τα όργανα και σχετίζεται έντονα με μεταβολική δυσλειτουργία και την ανάπτυξη MASLD.
#3: Ανεπαρκής χολίνη
Η χολίνη είναι ένα απαραίτητο θρεπτικό συστατικό που υποστηρίζει τη λειτουργία του ήπατος, βοηθώντας τον οργανισμό να επεξεργάζεται και να εξάγει λίπος. Η ανεπαρκής χολίνη μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση λίπους στο ήπαρ, επηρεάζοντας την παραγωγή φωσφατιδυλοχολίνης, η οποία είναι απαραίτητη για την εξαγωγή λίπους με τη μορφή σωματιδίων λιποπρωτεΐνης πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL). Η χαμηλή πρόσληψη, η γενετική, τα επίπεδα ορμονών και τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να μειώσουν τη διαθεσιμότητα χολίνης, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης MASLD.
Δυστυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν λαμβάνουν αρκετή χολίνη μέσω της διατροφής τους. Τα αυγά, ιδιαίτερα οι κρόκοι, είναι μια από τις πλουσιότερες πηγές, αλλά συχνά αποφεύγονται λόγω ξεπερασμένων ανησυχιών σχετικά με τη χοληστερόλη της διατροφής. Το συκώτι βοδινού είναι μια άλλη εξαιρετική πηγή, αν και δεν καταναλώνεται συνήθως. Άλλες καλές επιλογές περιλαμβάνουν τα ψάρια και τα πουλερικά με σκούρο κρέας, καθώς και τα μανιτάρια shiitake και το χαβιάρι.
Μπορεί μια δίαιτα κετο να βοηθήσει με το λιπώδες ήπαρ;
A δίαιτα είναι ένας τρόπος διατροφής με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και χαμηλή σε υδατάνθρακες, γνωστός για την προαγωγή της απώλειας βάρους και τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας. Σε μια κετογονική δίαιτα, οι υδατάνθρακες περιορίζονται σε λιγότερο από 10% των ημερήσιων θερμίδων, ενώ το λίπος συνήθως παρέχει το 70% ή περισσότερο και η πρωτεΐνη αντιπροσωπεύει το υπόλοιπο 20 έως 25%. Αυτές οι αναλογίες μακροθρεπτικών συστατικών υποστηρίζουν μια κατάσταση κέτωσης, στην οποία το σώμα μεταβαίνει από τη χρήση γλυκόζης σε εξάρτηση κυρίως από κετόνες και λίπος για καύσιμα.
Ενώ η έρευνα σχετικά με την κετογονική δίαιτα για τη MASLD βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, τα πρώτα ευρήματα είναι πολλά υποσχόμενα. Δεδομένα κλινικών δοκιμών υποδεικνύουν τα ακόλουθα:
- Σε μια μελέτη, δύο εβδομάδες διατροφικής παρέμβασης οδήγησαν σε μέση μείωση των ηπατικών τριγλυκεριδίων κατά 42% σε άτομα με NAFLD, με σημαντικά μεγαλύτερες μειώσεις σε όσους ακολουθούσαν κετογονική δίαιτα (20 γραμμάρια υδατανθράκων την ημέρα) σε σύγκριση με μια δίαιτα περιορισμένων θερμίδων.
- Σε γυναίκες με Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, ηπατική δυσλειτουργία και παχυσαρκία, μια κετογονική δίαιτα 12 εβδομάδων βελτίωσε σημαντικά τη λειτουργία του ήπατος, μείωσε το σωματικό βάρος και τη γλυκόζη του αίματος και επέλυσε το λιπώδες ήπαρ στις περισσότερες συμμετέχουσες, ξεπερνώντας την τυπική φαρμακολογική θεραπεία.
- Σε μια άλλη μελέτη, μια κετογονική δίαιτα πολύ χαμηλών θερμίδων (VLCKD) οδήγησε σε σημαντικά μεγαλύτερη απώλεια βάρους, μειώσεις στο σπλαχνικό λίπος και στο ηπατικό λίπος σε σύγκριση με μια τυπική δίαιτα χαμηλών θερμίδων σε ασθενείς με NAFLD για διάστημα δύο μηνών.
Αν και μπορεί να φαίνεται περίεργο το γεγονός ότι μια δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά θα μπορούσε να βελτιώσει το λιπώδες ήπαρ, οι μηχανισμοί πίσω από την MASLD εξηγούν γιατί η κετογονική δίαιτα μπορεί να είναι ωφέλιμη.
Καταρχάς, η κετογονική δίαιτα έχει πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη, η οποία είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που συμβάλλουν στη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ.
Δεύτερον, μια καλά σχεδιασμένη κετογονική δίαιτα δίνει έμφαση τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, ελάχιστα επεξεργασμένα ενώ παράλληλα εξαλείφονται τα προϊόντα υψηλής επεξεργασίας.
Τρίτον, επειδή η αντίσταση στην ινσουλίνη και η παχυσαρκία συμβάλλουν σημαντικά στην MASLD, η ικανότητα της κετογονικής δίαιτας να βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να υποστηρίζει την απώλεια λίπους την καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματική για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της νόσου.
Τέλος, τροφές πλούσιες σε χολίνη, όπως τα αυγά, εντάσσονται στην κετογονική δίαιτα και δεν αποφεύγονται. Τα αυγά, ειδικότερα, αποτελούν εξαιρετική πηγή τόσο λίπους όσο και χολίνης, καθιστώντας τα ιδανικά για την υποστήριξη της υγείας του ήπατος σε έναν κετογονικό τρόπο ζωής.
Ο Τελικός Λόγος
Οι βασικές αιτίες του λιπώδους ήπατος είναι οι ίδιες με αυτές που κρύβονται πίσω από τις καρδιακές παθήσεις και τον διαβήτη τύπου 2. Η έρευνα δείχνει ότι μια καλά σχεδιασμένη κετογονική δίαιτα μπορεί να βοηθήσει στην αντιστροφή του λιπώδους ήπατος, στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και στην υποστήριξη της υγείας του ήπατος, εν μέρει λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς της σε χολίνη.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις προσεγγίσεις χαμηλών υδατανθράκων για τη MASLD, παρακολουθήστε αυτό διορατικό βίντεο με τη συμμετοχή του Δρ. Jean-Marc Schwarz του Πανεπιστημίου Touro της Καλιφόρνια.
Όπως πάντα, μιλήστε με τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης πριν κάνετε σημαντικές διατροφικές αλλαγές.
